Site Rengi

27.09.2020 Çanakkale, Çanakkale İli Portalı
Çanakkale | Çanakkale Tanıtım | Çanakkale Bilgiler

Sultan Abdülaziz’in Gelibolu ve Çanakkale Gezisi

Sultan Abdülaziz’in Gelibolu ve Çanakkale Gezisi

Yurt içi ve yurt dışı gezileri yapan padişahlar arasında Sultan Abdülaziz de bulunmaktadır. Sultan Abdülaziz önce Bursa ve Mısır’a, daha sonra da Paris, Londra ve Viyana’ya seyahat etmiştir (Ongunsu 1997: 59). Sultan Abdülaziz, halkı Müslüman olan Mısır’ın Osmanlı Devlet’ine olan bağlılığını kuvvetlendirmek ve bu şekilde İngiltere ve Fransa’nın Mısır Valisi İsmail Paşa’yı Osmanlı Devleti aleyhine kışkırtma politikalarının önüne geçmek için Mısır’a seyahat etmiştir.
Sultan Aziz’in Mısır’a seyahati 4 Nisan 1863 Cuma günü başlamıştır. Sultan Abdülaziz, Beşiktaş’ta Cuma namazını kıldıktan sonra alay ile saraya dönmüştür. Sultan Abdülaziz, Feyz-i Cihad vapuruyla Mısır’a hareket ederken devlet adamlarıyla payitaht ahalisi tarafından vapurlar ve kayıklarla Marmara açıklarına kadar uğurlanmıştır. Sultan Abdülaziz kafilesinde yedi gemi ve yüzlerce kişi bulunmaktaydı. Geziye şehzade Yusuf İzzeddin, Murad, Abdülhamid ve Reşad Efendiler de katılmıştır. 7 Nisan Salı sabahı İskenderiye limanına varan Sultan Abdülaziz Mısır’da on gün kalmış ve 17 Nisan Cuma günü ayrılmıştır(Bağçeci 2003: 28-52; Ahmed Cevdet Paşa 1980: 57-59; Ahmed Lütfi Efendi 1988: 88-89).
Sultan Abdülaziz’in İzmir, Çanakkale ve Gelibolu ziyaretleri Mısır gezisi dönüşündedir. Sultan Abdülaziz, 26 Nisan sabahı İzmir’den hareket etmiştir.Sultan hareketinden önce Fransa, İtalya amirallerine ikinci ve Avusturya amiraline
üçüncü rütbeden birer kıta mecidiye nişanı vermiş ve aynı gün saat 11.30 sularında vapura teşrif etmiştir. Midilli adası önlerine gelindiğinde demir atılmış,ancak padişah adaya çıkmamış o gün ve gecesini vapurda geçirmiştir. Sultan adaya teşrif etmediği halde ada halkı büyük şenlikler icra etmiştir. 27 Nisan günü sabahı deniz biraz dalgalı olduğu halde hareket edilmiş ve saat 14.00 sularında Çanakkale şehri önüne demir atılmıştır. 27 ve 28 Nisan günlerini vapurda geçiren padişah, 29 Nisan 1863 günü sabahleyin karaya çıkmış ve hükümet konağında
hazırlanmış olan daireye teşrif buyurmuştur. Padişah yemekten sonra(Rûznâme-i Ceride-i Havadis 1279: no 622; Takvîm-i Vekayi 1279: Def’a 693; Tercümân-i Ahvâl 1279: No 327) boğazdaki kaleleri teftiş etmiş ve bu sırada padişahı görmek isteyen ahali sahillere toplanmıştır (Takvîm-i Vekayi 1279: Def’a 694). Dönemingazetelerinde yer alan telgraflarda Sultan Abdülaziz’in İzmir şehrini ziyaret ettikten sonra hiçbir yere uğramadan İstanbul’a gideceği belirtiliyordu. Bu telgraflardan birinde, padişahın 26 Nisan günü saat 8.00’de İzmir’den hareket ettiği ve iki gün sonra İstanbul’a teşrif edeceği bildirilmiştir(Rûznâme-i Cerîde-i Havâdis 1279: No 617). Fakat Seraskerlik makamından sadarete gönderilen 28 Nisan tarihli diğer telgrafta Çanakkale ve Gelibolu ahalisinin sahillere toplanarak padişahı şehirlerine davet ettikleri yazılıdır. Bunun üzerine padişahın gezi programını değiştirerek Çanakkale ve Gelibolu şehirlerini ziyaret ettiği anlaşılmaktadır. Bu yüzden sultanın İstanbul’a gidişi bir iki gün gecikmiştir .(Tercümân-ı Ahvâl 1279: No 328; Rûznâme-i Cerîde-i Havâdis: No 618).
Sultan Abdülaziz, boğazdaki kalelerde yer alan ve içlerine bir adam oturacak kadar büyük ve eski topları görmüş ve incelemiştir. Bu toplardan birinin içerisine barut ve mermer gülle konularak, padişahın huzurunda atılmıştır.
Padişah, bu topların antika değerinde olduğundan, iyi muhafaza edilmesini emretmiş ve dairesine dönerek bir süre dinlenmiştir. Daha sonra şehirde kurulan otağına teşrif eden padişah burada mahalli memur, subay ve konsolosları kabul etmiştir. Boğazdaki kalelerin durumları seraskerlik tarafından incelenmiş ve tamir gerektiren mahallerin yapılması hakkında icap edenlere emirler verilmiştir. 29 Nisanda Gelibolu’ya hareket eden padişah geceyi vapurda geçirmiş ve 30 Nisan sabahı şehre çıkmıştır. Sultan Abdülaziz, hükümet konağında bir süre dinlendikten sonra faytonla Bolayır’daki Şehzade Gazi Süleyman Paşa’nın türbesini ziyaret etmiş ve öğle namazını burada kılmıştır. Saat 14.00’da Fener civarında Namazgâh mevkiinde kurulan otağına teşrif eden padişah mahalli memurları kabul etmiş, sonra Yazıcızâde Mehmed Efendinin türbesini ziyarete gitmiştir. Gelibolu ziyareti esnasında, Rodos’ta vuku bulan depremden haberdar olan padişah afetzedelere bin kese akçe, bir miktar çadır ve eşyayı hemen göndermiştir. O geceyi vapurda geçiren Abdülaziz, 31 Nisan sabahı İstanbul’a hareket etmiş ve akşamüzeri Büyükada önlerine varmıştır(Rûznâme-i Cerîde-i Havâdis 1279: No 622; Tercümân-ı Ahvâl 1279: No 329; Rûznâme-i Cerîde-i
Havâdis 1279: No 621). Bu ilk ziyaretten sonra, Sultan Abdülaziz Avrupa seyahatine giderken ikinci kez Çanakkale şehrine uğramıştır. Askeri seferler dışında o zamana dek, hiçbir Osmanlı hükümdarı imparatorluk sınırları dışına çıkmamıştı. Seyahatin görünüşteki nedeni III. Napoleon’un daveti üzerine 1867 Paris sergisini görmekti.

Gerçek neden ise, Türklerin Batı Avrupa başkentlerinde Girit olaylarıyla sarsılmış olan itibarını kazanmak ve Girit isyanları lehinde gelişebilecek bir Fransız-Prusya işbirliğini önlemeye çalışmaktı (Davison 1997:8).

21 Haziran 1867 Cuma günü Nusretiye Camiinde Selamlık resminin icrasından sonra Sultan Abdülaziz’in Avrupa gezisi başlamıştır. Sultanın vapurunda Fransa ve İngiltere sefirleriyle tercümanları da bulunm aktaydı (Ahmed
Lütfi Efendi 1989: 116). Sultan kendisi için büyük bir itina ile hazırlanan Sultaniye yatı ve iki savaş gemisiyle yola çıkmıştır (Karaer 2003: 51). Cumartesi gecesi saat 02.00 sularında Sultaniye vapuru Gelibolu şehri önlerine varmıştır. Bu sırada sultanın vapurunu görmek isteyen mülkî ve askeri memurlar, mektep öğrencileri,
hoca ve muallimler Fener tepesi mevkie çıkmışlar ve yüksek sesle dua etmişlerdir.(Rûznâme-i Cerîde-i Havâdis 1284: No 683). Ertesi sabah Çanakkale’ye varan kafileyi sahilde toplanan ahali karşılamıştır. Kalelerden ve sultanı karşılamak üzere gelen Fransa’nın Akdeniz filosundaki gemilerinden atılan toplarla padişah selamlanmıştır (Karaer 2003: 51-55). Üç Fransız gemisi dışında iki İngiliz gemisi de Çanakkale boğazı girişinde Beşike’ye gelip sultanı karşılamıştır. Fransız Amiral Semion diğer bir firkateynle Çanakkale’ye gelerek Sultaniye vapuruna Toulon’a
kadar kaptanlık yapmıştır. Amirale ikinci rütbeden bir mecidiye nişanı verilmiştir .(Rûznâme-i Cerîde-i Havâdis 1284: No 680). Sultan, Çanakkale’de birkaç saat dinlendikten sonra Fransız donanmasının da katılımı ile daha da heybetli bir hal alan kafile, öğleden sonra Çanakkale’den yine karşılandıkları gibi top atışları arasında yola koyulmuştur (Karaer 2003: 51). Sultan Abdülaziz, Paris, Londra, Viyana, Peşte, Varna şehirlerini ziyaret ettikten sonra, Tuna nehri üzerinden Karadeniz’e çıkmış ve İstanbul’a dönmüştür. Sultanın Avrupa gezisi 47 gün
sürmüştür (Ahmed Lütfi Efendi 1989: 108-116).

Kaynak :A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] 47, ERZURUM 2012,
OSMANLI SULTANLARININ GELİBOLU VE ÇANAKKALE GEZİLERİ
Excursions of the Ottoman Sultans to Gelibolu and Çanakkale
Dr. Şerif KORKMAZ

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Yandex.Metrica